Αυτισμός και Ιπποθεραπεία

Η Ιπποθεραπεία αποτελεί μια εξειδικευμένη παρέμβαση που βασίζεται στις αρχές της θεωρίας των δυναμικών συστημάτων και της αισθητηριακής ολοκλήρωσης. Σε αντίθεση με την απλή θεταπευτική Ιππασία, χρησιμοποιεί την κίνηση του αλόγου ως ιατρικό εργαλείο για την επίτευξη συγκεκριμένων λειτουργικών στόχων.

 Όπως είναι γνωστό, η εκπαίδευση των παιδιών με αυτισμό έχει ως στόχο την βελτίωση της επικοινωνίας, την βελτίωση των γνωστικοαντιληπτικών  δεξιοτήτων, τον έλεγχο της ακατάλληλης συμπεριφοράς και τη μείωση της γνωστικής σύγχυσης και του άγχους που προέρχονται από τις δυσκολίες τους στην επεξεργασία των ερεθισμάτων που προέρχονται από το περιβάλλον.

Η ομάδα μας πραγματοποιεί εξατομικευμένα προγράμματα παρέμβασης μέσα από το πυραμιδικό σύστημα εκπαίδευσης Hi.K.E.R.  σε παιδιά και εφήβους  που ανήκουν στις Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος. Η παρέμβαση πραγματοποιείται μέσα από ένα δομημένο πλαίσιο εκπαίδευσης και εστιάζεται στην βελτίωση των λειτουργικών δεξιοτήτων του παιδιού. Τα παιδιά δηλαδή, δουλεύουν σε ένα υψηλά δομημένο περιβάλλον που περιλαμβάνει, την φυσική οργάνωση ενός πολυαισθητηριακού περιβάλλοντος, καθαρά σχεδιασμένες περιοχές δράσης και δομημένα προγράμματα εκπαίδευσης, τα οποία βασίζονται σε φυσικές εικόνες και ποικίλες στοχοκατευθυνόμενες δραστηριότητες.

Τα πιο σημαντικά επιστημονικά τεκμηριωμένα οφέλη που αποκομίζει ένα παιδι στο Φάσμα του Αυτισμού συμμετέχοντας σε ένα πρόγραμμα Ιπποθεραπείας είναι τα εξής:

Νευροφυσιολογική Ρύθμιση & Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα

• Βελτίωση Μεταβλητότητας Καρδιακού Ρυθμού (HRV): Έρευνες δείχνουν ότι η ιπποθεραπεία ενισχύει την παρασυμπαθητική δραστηριότητα (μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου), οδηγώντας σε καλύτερη συναισθηματική αυτορρύθμιση και μείωση των επιπέδων κορτιζόλης (στρες).

• Αισθητηριακή Επεξεργασία: Η τρισδιάστατη, ρυθμική και επαναλαμβανόμενη κίνηση του αλόγου (3-axial movement) παρέχει συνεχή αιθουσαία και ιδιοδεκτικά ερεθίσματα που βοηθούν στην οργάνωση του νευρικού συστήματος. 

   

Κινητικός Έλεγχος & Βιομηχανική

• Προσομοίωση Ανθρώπινης Βάδισης: Ο βηματισμός του αλόγου μεταδίδει στη λεκάνη του αναβάτη κινήσεις που προσομοιάζουν το πρότυπο της ανθρώπινης βάδισης. Αυτό βελτιώνει τις ισορροπιστικές αντιδράσεις μέσω της ενεργοποίησης των μυών του κορμού (core connection).

• Μείωση του Postural Sway: Μελέτες έχουν καταγράψει σημαντική μείωση της ταλάντωσης του σώματος (postural sway), βελτιώνοντας τον στατικό και δυναμικό έλεγχο της στάσης. 

   

Ψυχοκοινωνικές & Γνωστικές Λειτουργίες

• Μείωση της Ευερεθιστότητας και Υπερκινητικότητας: Τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές (RCTs) έχουν δείξει διαρκή μείωση στη συμπεριφορική ευερεθιστότητα και την υπερκινητικότητα μετά από προγράμματα 10 εβδομάδων.

• Βελτίωση Εκτελεστικών Λειτουργιών: Παρατηρείται πρόοδος στην προσοχή, τη συγκέντρωση και τη λεκτική ευχέρεια (word fluency), καθώς το παιδί καλείται να επεξεργαστεί ταυτόχρονα πολλαπλά ερεθίσματα.

• Κοινωνική Επικοινωνία: Η μη λεκτική αλληλεπίδραση με το ζώο μειώνει το κοινωνικό άγχος και διευκολύνει την ανάπτυξη δεξιοτήτων κοινωνικής νόησης και προσαρμοστικής συμπεριφοράς. 

   

Ενίσχυση της Λεκτικής Επικοινωνίας & Ευχέρειας

• Αύξηση Λεξιλογίου: Έρευνες (πχ Macaulay & Gutierrez, 2004) έχουν καταγράψει επέκταση του λεξιλογίου και αυξημένη συχνότητα αυθόρμητων λεκτικών εκφράσεων.

• Βελτίωση Φώνησης: Η σωματική προσπάθεια για τη διατήρηση της στάσης στο άλογο απαιτεί καλύτερο έλεγχο της αναπνοής. Αυτή η αναπνευστική ενδυνάμωση διευκολύνει την παραγωγή καθαρότερων και δυνατότερων ήχων.

• Λεκτική Ευχέρεια: Σε κλινικές δοκιμές, παιδιά που συμμετείχαν σε προγράμματα 10 εβδομάδων εμφάνισαν σημαντική βελτίωση στη ροή του λόγου και στη χρήση νέων λέξεων. 

 

Επιμέλεια

Νίκος Πολύζος  PT, Bobath – NDT, Senior Hi.K.E.R. instructor, Διευθυντής Διεθνούς Ινστιτούτου Hi.K.E.R.

 

πηγές:

• Macauley, B. L., & Gutierrez, K. M. (2004). The effectiveness of hippotherapy for children with language-learning disabilities. Communication Disorders Quarterly, 25(4), 205-217. doi.org

• Ajzenman, H. F., Standeven, J. W., & Shurtleff, T. L. (2013). Effect of hippotherapy on motor control, adaptive behaviors, and participation in children with autism spectrum disorder: A pilot study. American Journal of Occupational Therapy, 67(6), 653-663. doi:10.5014/ajot.2013.008383

• Anderson, S., & Meints, K. (2016). Brief Report: The Effects of Equine-Assisted Activities on the Social Functioning in Children with Autism Spectrum Disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 46(10), 3344-3352. doi:10.1007/s10803-016-2869-3

• Borgi, M., Loliva, D., Cerino, S., Chiarotti, F., Venerosi, A., Bramini, M., ... & Cirulli, F. (2016). Effectiveness of a Standardized Equine-Assisted Therapy Program for Children with Autism Spectrum Disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 46(5), 1646-1658. doi:10.1007/s10803-015-2630-3

• Gabriels, R. L., Pan, Z., Dechant, B., Agnew, J. A., Brim, N., & Mesibov, G. (2015). Randomized Controlled Trial of Therapeutic Horseback Riding in Children and Adolescents with Autism Spectrum Disorder. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 54(7), 541-549. doi:10.1016/j.jaac.2015.04.007

• Harris, A., & Williams, J. M. (2017). The impact of a horse-riding intervention on the social functioning of children with autism spectrum disorder. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(7), 776. doi:10.3390/ijerph14070776

• Lanning, B. A., Baier, M. E., Ivey, J. K., & Schulz, L. S. (2014). Effects of equine assisted activities on autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 44(8), 1897-1907. doi:10.1007/s10803-014-2062-5

• Srinivasan, S. M., Cavagnino, D. T., & Bhat, A. N. (2018). Effects of equine therapy on individuals with autism spectrum disorder: A systematic review. Review Journal of Autism and Developmental Disorders, 5(2), 156-175. doi:10.1007/s40489-018-0130-z